Аліса Рыжычэнка: Новы азотны камбінат можа прынесці Беларусі новыя даўгі і ўзмацніць залежнасць ад Расіі
2026-10-13
Лукашэнка прапанаваў ЗША сумесна з Беларуссю і «Газпрамам» пабудаваць новы азотны камбінат з выкарыстаннем амерыканскіх тэхналогій. Паводле яго слоў, пляцоўка для прадпрыемства ўжо выбраная, а ўдзел расійскай кампаніі абмеркаваны з Пуціным.
Прадстаўніца Аб’яднанага Пераходнага Кабінета па эканоміцы і фінансах Аліса Рыжычэнка патлумачыла, чаму эканамічная мэтазгоднасць такога праекта выклікае сур'ёзныя пытанні.
Прыродны газ складае каля 70–80% сабекошту аміяку, які вырабляюць на такіх прадпрыемствах. Таму прыбытковасць камбіната непасрэдна залежыць ад доўгатэрміновых паставак таннага газу.
Аднак, паводле Алісы Рыжычэнкі, надзейных дамоўленасцяў аб такіх пастаўках няма, а Расія ўжо шмат гадоў выкарыстоўвае цэны на газ як інструмент ціску на Беларусь.
Беларускаму прадпрыемству давядзецца канкураваць з вытворцамі з Расіі, Блізкага Усходу і ЗША, якія маюць уласныя запасы газу і доступ да міжнароднай лагістыкі.
Экспарт у Еўрапейскі саюз ускладняюць санкцыі і вугляродны памежны збор, які можа павялічыць кошт паставак азотных угнаенняў.
Калі будаўніцтва будзе фінансавацца крэдытамі пад дзяржаўныя гарантыі, а праект апынецца стратным, абавязацельствы па вяртанні даўгоў могуць легчы на дзяржаўны бюджэт.«Гэта момант, які павінен быць агучаны адкрыта і публічна: на якія сродкі і на якіх умовах будзе будавацца прадпрыемства»,
— падкрэслівае Аліса Рыжычэнка.
Вытворчасць азотных угнаенняў звязаная з выкідамі аміяку, аксідаў азоту і значнай вугляроднай нагрузкай.
Для абароны здароўя і жыцця мясцовых жыхароў неабходныя незалежная экалагічная экспертыза і будаўніцтва ачышчальных збудаванняў. Меры па зніжэнні экалагічных рызык павінны абмяркоўвацца з жыхарамі на публічных слуханнях.
Аднак, паводле Алісы Рыжычэнкі, у сённяшняй Беларусі гэтыя механізмы не працуюць належным чынам: няма незалежнай экалагічнай экспертызы і рэальных публічных слуханняў. Таму рызыкі для здароўя і жыцця мясцовых жыхароў застаюцца без незалежнай ацэнкі.
❓Што атрымаюць беларусы?
Аліса Рыжычэнка не бачыць падстаў чакаць, што новы камбінат зробіць угнаенні таннейшымі для беларускіх фермераў або знізіць цэны ў крамах. Пры гэтым прадпрыемства будзе залежаць ад паставак расійскага газу, а ўдзел «Газпрама» можа яшчэ больш узмацніць эканамічную залежнасць Беларусі ад Расіі.«А вось што можа атрымаць Беларусь — гэта даўгавую нагрузку, калі праект сябе не апраўдае і будзе будавацца пад дзяржаўныя гарантыі. І высокія экалагічныя рызыкі, калі ён усё ж запрацуе»,
— адзначае Аліса Рыжычэнка.
На думку прадстаўніцы Кабінета, перш чым прымаць рашэнне аб будаўніцтве, неабходна публічна прадставіць фінансавыя ўмовы праекта, ацэнку яго прыбытковасці і экалагічных наступстваў.
Чытайце таксама матэрыял «Белсата» па гэтай тэме.
